अन्नपूर्णा स्तोत्रम्

Selected reading version. Scope and sources

दस स्तुति-श्लोक

Shloka 1

नित्यानन्दकरी वराभयकरी सौन्दर्यरत्नाकरी निर्धूताखिलघोरपावनकरी प्रत्यक्षमाहेश्वरी।
प्रालेयाचलवंशपावनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Nityānandakarī Varābhayakarī Saundaryaratnākarī Nirdhūtākhilaghorapāvanakarī Pratyakṣamāheśvarī |
Prāleyācalavaṃśapāvanakarī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: You who give eternal joy, who grant boons and freedom from fear, a mine of the jewels of beauty, who wash away every dreadful sin and make pure, the Great Goddess made manifest; you who sanctified the line of the snow mountain, sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support.

हिंदी अर्थ: जो नित्य आनंद देने वाली हैं, वर और अभय देने वाली हैं, सौंदर्य-रूपी रत्नों की खान हैं, सारे घोर पापों को धोकर पवित्र करने वाली हैं और प्रत्यक्ष महेश्वरी हैं; जिन्होंने हिमालय के वंश को पवित्र किया और जो काशी की अधीश्वरी हैं—हे कृपा का सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo nitya anand dene wali hain, var aur abhay dene wali hain, saundarya-roopi ratnon ki khaan hain, saare ghor paapon ko dhokar pavitra karne wali hain aur pratyaksh Maheshwari hain; jinhone Himalay ke vansh ko pavitra kiya aur jo Kashi ki adhishwari hain—he kripa ka sahara dene wali Mata Annapurneshwari, bhiksha dijiye.

Shloka 2

नानारत्नविचित्रभूषणकरी हेमाम्बराडम्बरी मुक्ताहारविलम्बमानविलसद्वक्षोजकुम्भान्तरी।
काश्मीरागुरुवासिता रुचिकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Nānāratnavicitrabhūṣaṇakarī Hemāmbarāḍambarī Muktāhāravilambamānavilasadvakṣojakumbhāntarī |
Kāśmīrāguruvāsitā Rucikarī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: Adorned with wondrous ornaments of many jewels, splendid in cloth of gold, a necklace of pearls hanging and gleaming upon her breast; fragrant with saffron and aloewood, radiant, sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support.

हिंदी अर्थ: जो अनेक रत्नों से जड़े विचित्र आभूषण धारण करती हैं, सोने के वस्त्रों से शोभित हैं, जिनके वक्ष पर मोतियों का हार लटककर चमकता है; जो केसर और अगरु से सुगंधित और कांतिमयी हैं, काशी की अधीश्वरी हैं—हे माता अन्नपूर्णेश्वरी, कृपा करके भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo anek ratnon se jade vichitra aabhooshan dhaaran karti hain, sone ke vastron se shobhit hain, jinke vaksh par motiyon ka haar latakkar chamakta hai; jo kesar aur agaru se sugandhit aur kaantimayi hain, Kashi ki adhishwari hain—he Mata Annapurneshwari, kripa karke bhiksha dijiye.

Shloka 3

योगानन्दकरी रिपुक्षयकरी धर्मार्थनिष्ठाकरी चन्द्रार्कानलभासमानलहरी त्रैलोक्यरक्षाकरी।
सर्वैश्वर्यसमस्तवाञ्छितकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Yogānandakarī Ripukṣayakarī Dharmārthaniṣṭhākarī Candrārkānalabhāsamānalaharī Trailokyarakṣākarī |
Sarvaiśvaryasamastavāñchitakarī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: Giver of the bliss of yoga, destroyer of enemies, who makes one steadfast in dharma and rightful wealth; whose waves shine like the moon, the sun and fire, protector of the three worlds, giver of every splendour and every wish, sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support.

हिंदी अर्थ: जो योग का आनंद देने वाली, शत्रुओं का नाश करने वाली और धर्म तथा अर्थ में निष्ठा देने वाली हैं; जिनकी लहरें चंद्रमा, सूर्य और अग्नि की तरह चमकती हैं, जो तीनों लोकों की रक्षा करती हैं, सारा ऐश्वर्य और सब मनचाहा देती हैं, काशी की अधीश्वरी हैं—हे माता अन्नपूर्णेश्वरी, भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo yog ka anand dene wali, shatruon ka naash karne wali aur dharm tatha arth mein nishtha dene wali hain; jinki lahren chandrama, surya aur agni ki tarah chamakti hain, jo teenon lokon ki raksha karti hain, saara aishwarya aur sab manchaaha deti hain, Kashi ki adhishwari hain—he Mata Annapurneshwari, bhiksha dijiye.

Shloka 4

कैलासाचलकन्दरालयकरी गौरी उमा शङ्करी कौमारी निगमार्थगोचरकरी ओङ्कारबीजाक्षरी।
मोक्षद्वारकपाटपाटनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Kailāsācalakandarālayakarī Gaurī Umā Śaṅkarī Kaumārī Nigamārthagocarakarī Oṅkārabījākṣarī |
Mokṣadvārakapāṭapāṭanakarī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: You who dwell in the caves of Mount Kailasa; Gauri, Uma, Shankari, Kaumari; who make the meaning of the Vedas plain to see, whose seed-syllable is Om; who throw open the doors of liberation, sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support.

हिंदी अर्थ: जो कैलास पर्वत की गुफाओं में निवास करती हैं; गौरी, उमा, शंकरी और कौमारी हैं; वेदों के अर्थ को प्रत्यक्ष कराने वाली हैं, ओंकार जिनका बीजाक्षर है; जो मोक्ष के द्वार के कपाट खोल देती हैं, काशी की अधीश्वरी हैं—हे माता अन्नपूर्णेश्वरी, भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo Kailas parvat ki gufaon mein nivaas karti hain; Gauri, Uma, Shankari aur Kaumari hain; Vedon ke arth ko pratyaksh karaane wali hain, Omkar jinka beejakshar hai; jo moksh ke dwaar ke kapaat khol deti hain, Kashi ki adhishwari hain—he Mata Annapurneshwari, bhiksha dijiye.

Shloka 5

दृश्यादृश्यप्रभूतवाहनकरी ब्रह्माण्डभाण्डोदरी लीलानाटकसूत्रभेदनकरी विज्ञानदीपाङ्कुरी।
श्रीविश्वेशमनःप्रसादनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Dṛśyādṛśyaprabhūtavāhanakarī Brahmāṇḍabhāṇḍodarī Līlānāṭakasūtrabhedanakarī Vijñānadīpāṅkurī |
Śrīviśveśamanaḥprasādanakarī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: You who bear all that is seen and unseen, whose womb holds the vessel of the universe, who cut the thread of the world’s play, the flame of the lamp of wisdom; who gladden the heart of Shri Vishvesha (Shiva), sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support.

हिंदी अर्थ: जो दृश्य और अदृश्य सारे जगत को धारण करती हैं, जिनके उदर में ब्रह्मांड का पात्र समाया है, जो संसार के लीला-नाटक का सूत्र काट देती हैं और ज्ञान के दीपक की लौ हैं; जो श्री विश्वेश्वर (शिव) के मन को प्रसन्न करती हैं, काशी की अधीश्वरी हैं—हे माता अन्नपूर्णेश्वरी, भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo drishya aur adrishya saare jagat ko dhaaran karti hain, jinke udar mein brahmand ka paatra samaaya hai, jo sansaar ke leela-naatak ka sootra kaat deti hain aur gyaan ke deepak ki lau hain; jo Shri Vishweshwar (Shiv) ke man ko prasann karti hain, Kashi ki adhishwari hain—he Mata Annapurneshwari, bhiksha dijiye.

Shloka 6

उर्वी सर्वजनेश्वरी भगवती मातान्नपूर्णेश्वरी वेणीनीलसमानकुन्तलहरी नित्यान्नदानेश्वरी।
सर्वानन्दकरी दशाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Urvī Sarvajaneśvarī Bhagavatī Mātānnapūrṇeśvarī Veṇīnīlasamānakuntalaharī Nityānnadāneśvarī |
Sarvānandakarī Daśāśubhakarī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: You who are the Earth, sovereign of all people, the Bhagavati, Mother Annapurneshvari; whose waving locks are dark as a braided plait, the queen who gives food every day; who gives joy to all and turns one’s lot to good, sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support.

हिंदी अर्थ: जो पृथ्वी-रूपा, सब लोगों की स्वामिनी, भगवती माता अन्नपूर्णेश्वरी हैं; जिनके केश गुँथी वेणी जैसे काले और लहरदार हैं, जो नित्य अन्न देने वाली स्वामिनी हैं; जो सबको आनंद देती हैं और दशा को शुभ बनाती हैं, काशी की अधीश्वरी हैं—हे माता अन्नपूर्णेश्वरी, भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo prithvi-roopa, sab logon ki swamini, Bhagwati Mata Annapurneshwari hain; jinke kesh gunthi veni jaise kaale aur lahardaar hain, jo nitya ann dene wali swamini hain; jo sabko anand deti hain aur dasha ko shubh banaati hain, Kashi ki adhishwari hain—he Mata Annapurneshwari, bhiksha dijiye.

Shloka 7

आदिक्षान्तिसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी काश्मीरा त्रिजलेश्वरी त्रिलहरी नित्याङ्कुरा शर्वरी।
कामाकाङ्क्षकरी जनोदयकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Ādikṣāntisamastavarṇanakarī Śambhostribhāvākarī Kāśmīrā Trijaleśvarī Trilaharī Nityāṅkurā Śarvarī |
Kāmākāṅkṣakarī Janodayakarī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: You who bring forth every letter from a to kṣa, the source of Shambhu’s three states; Kashmira, queen of the three waters, of the three waves, ever-sprouting, Sharvari (the power of Sharva); who fulfil desires and raise people up, sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support. (Several names in this verse are old epithets whose exact sense is uncertain.)

हिंदी अर्थ: जो ‘अ’ से ‘क्ष’ तक सारे वर्णों को प्रकट करती हैं, शंभु के तीनों भावों की खान हैं; काश्मीरा, तीन जलों की स्वामिनी, तीन लहरों वाली, नित्य अंकुरित होने वाली और शर्वरी (शर्व की शक्ति) हैं; जो कामनाओं को पूरा करती हैं और लोगों का उत्थान करती हैं, काशी की अधीश्वरी हैं—हे माता अन्नपूर्णेश्वरी, भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo ‘a’ se ‘ksha’ tak saare varnon ko prakat karti hain, Shambhu ke teenon bhaavon ki khaan hain; Kashmira, teen jalon ki swamini, teen lahron wali, nitya ankurit hone wali aur Sharvari (Sharv ki shakti) hain; jo kaamnaaon ko poora karti hain aur logon ka utthaan karti hain, Kashi ki adhishwari hain—he Mata Annapurneshwari, bhiksha dijiye.

Shloka 8

देवी सर्वविचित्ररत्नरचिता दाक्षायणी सुन्दरी वामं स्वादुपयोधरप्रियकरी सौभाग्यमाहेश्वरी।
भक्ताभीष्टकरी दशाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Devī Sarvavicitraratnaracitā Dākṣāyaṇī Sundarī Vāmaṃ Svādupayodharapriyakarī Saubhāgyamāheśvarī |
Bhaktābhīṣṭakarī Daśāśubhakarī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: The goddess adorned with every kind of wondrous jewel, Dakshayani, the beautiful one at (Shiva’s) left side, who delights (her children) with her sweet milk, the Great Goddess of good fortune; who grants her devotees’ wishes and turns one’s lot to good, sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support.

हिंदी अर्थ: जो देवी सब प्रकार के अद्भुत रत्नों से सजी हैं, दक्ष की पुत्री, सुंदरी और (शिव के) वाम भाग में स्थित हैं, जो अपने मधुर स्तन्य से (संतान को) तृप्त करती हैं और सौभाग्य की महेश्वरी हैं; जो भक्तों की इच्छा पूरी करती हैं और दशा को शुभ बनाती हैं, काशी की अधीश्वरी हैं—हे माता अन्नपूर्णेश्वरी, भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo Devi sab prakaar ke adbhut ratnon se saji hain, Daksh ki putri, sundari aur (Shiv ke) vaam bhaag mein sthit hain, jo apne madhur stanya se (santaan ko) tript karti hain aur saubhagya ki Maheshwari hain; jo bhakton ki ichchha poori karti hain aur dasha ko shubh banaati hain, Kashi ki adhishwari hain—he Mata Annapurneshwari, bhiksha dijiye.

Shloka 9

चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशा चन्द्रांशुबिम्बाधरी चन्द्रार्काग्निसमानकुन्तलधरी चन्द्रार्कवर्णेश्वरी।
मालापुस्तकपाशसाङ्कुशधरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Candrārkānalakoṭikoṭisadṛśā Candrāṃśubimbādharī Candrārkāgnisamānakuntaladharī Candrārkavarṇeśvarī |
Mālāpustakapāśasāṅkuśadharī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: Radiant as millions upon millions of moons, suns and fires, whose lips are like the bimba fruit, bright as moonbeams, whose locks shine like the moon, the sun and fire, whose hue is that of the moon and the sun; who holds a rosary, a book, a noose and a goad, sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support.

हिंदी अर्थ: जो करोड़ों-करोड़ों चंद्रमा, सूर्य और अग्नि के समान तेजस्वी हैं, जिनके अधर बिंब-फल जैसे और चंद्र-किरणों जैसे उज्ज्वल हैं, जिनके केश चंद्रमा, सूर्य और अग्नि की तरह चमकते हैं, जिनका वर्ण चंद्र और सूर्य जैसा है; जो माला, पुस्तक, पाश और अंकुश धारण करती हैं, काशी की अधीश्वरी हैं—हे माता अन्नपूर्णेश्वरी, भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo karodon-karodon chandrama, surya aur agni ke samaan tejasvi hain, jinke adhar bimb-phal jaise aur chandra-kiranon jaise ujjwal hain, jinke kesh chandrama, surya aur agni ki tarah chamakte hain, jinka varn chandra aur surya jaisa hai; jo mala, pustak, paash aur ankush dhaaran karti hain, Kashi ki adhishwari hain—he Mata Annapurneshwari, bhiksha dijiye.

Shloka 10

क्षत्रत्राणकरी महाऽभयकरी माता कृपासागरी साक्षान्मोक्षकरी सदा शिवकरी विश्वेश्वरश्रीधरी।
दक्षाक्रन्दकरी निरामयकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी॥

Kṣatratrāṇakarī Mahā'bhayakarī Mātā Kṛpāsāgarī Sākṣānmokṣakarī Sadā Śivakarī Viśveśvaraśrīdharī |
Dakṣākrandakarī Nirāmayakarī Kāśīpurādhīśvarī Bhikṣāṃ Dehi Kṛpāvalambanakarī Mātānnapūrṇeśvarī ||

English meaning: Protector and shelter, giver of great fearlessness, the Mother, ocean of compassion; who grants liberation directly, who always brings good, who bears the glory of Vishveshvara (Shiva); who made Daksha lament, who frees from sickness, sovereign of Kashi: grant me alms, Mother Annapurneshvari, whose compassion is my support.

हिंदी अर्थ: जो रक्षा करने वाली, महान अभय देने वाली, माता और कृपा का सागर हैं; जो साक्षात मोक्ष देती हैं, सदा कल्याण करती हैं और विश्वेश्वर (शिव) की श्री (शोभा) को धारण करती हैं; जिन्होंने दक्ष को विलाप कराया, जो रोग से मुक्त करती हैं, काशी की अधीश्वरी हैं—हे माता अन्नपूर्णेश्वरी, भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: Jo raksha karne wali, mahaan abhay dene wali, mata aur kripa ka saagar hain; jo saakshaat moksh deti hain, sada kalyaan karti hain aur Vishweshwar (Shiv) ki shri (shobha) ko dhaaran karti hain; jinhone Daksh ko vilaap karaaya, jo rog se mukt karti hain, Kashi ki adhishwari hain—he Mata Annapurneshwari, bhiksha dijiye.

समापन प्रार्थना

Shloka 11

अन्नपूर्णे सदापूर्णे शङ्करप्राणवल्लभे।
ज्ञानवैराग्यसिद्ध्यर्थं भिक्षां देहि च पार्वति॥

Annapūrṇe Sadāpūrṇe Śaṅkaraprāṇavallabhe |
Jñānavairāgyasiddhyarthaṃ Bhikṣāṃ Dehi Ca Pārvati ||

English meaning: O Annapurna, ever full, dear to Shankara as his own life: O Parvati, give me alms, that I may attain knowledge and dispassion.

हिंदी अर्थ: हे अन्नपूर्णा, सदा पूर्ण रहने वाली, शंकर को प्राणों के समान प्रिय पार्वती—ज्ञान और वैराग्य की सिद्धि के लिए मुझे भिक्षा दीजिए।

Roman Hindi meaning: He Annapurna, sada poorn rehne wali, Shankar ko praanon ke samaan priya Parvati—gyaan aur vairagya ki siddhi ke liye mujhe bhiksha dijiye.

Shloka 12

माता च पार्वती देवी पिता देवो महेश्वरः।
बान्धवाः शिवभक्ताश्च स्वदेशो भुवनत्रयम्॥

Mātā Ca Pārvatī Devī Pitā Devo Maheśvaraḥ |
Bāndhavāḥ Śivabhaktāśca Svadeśo Bhuvanatrayam ||

English meaning: My mother is the goddess Parvati and my father the god Maheshvara; my kin are the devotees of Shiva, and my homeland is the three worlds.

हिंदी अर्थ: देवी पार्वती मेरी माता हैं और देव महेश्वर मेरे पिता; शिव के भक्त मेरे बंधु हैं और तीनों लोक मेरा अपना देश है।

Roman Hindi meaning: Devi Parvati meri mata hain aur Dev Maheshwar mere pita; Shiv ke bhakt mere bandhu hain aur teenon lok mera apna desh hai.

Colophon

इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचितमन्नपूर्णाष्टकस्तोत्रं सम्पूर्णम्॥

Iti Śrīmacchaṅkarācāryaviracitamannapūrṇāṣṭakastotraṃ Sampūrṇam ||

English meaning: Here ends the Annapurnashtaka Stotra composed by the revered Shankaracharya; the author’s name is given by this closing line. It is not a numbered verse.

हिंदी अर्थ: यहाँ श्री शंकराचार्य द्वारा रचित अन्नपूर्णाष्टक स्तोत्र पूरा होता है; रचयिता का यह नाम समापन-पंक्ति देती है। यह समापन पंक्ति कोई क्रमांकित श्लोक नहीं है।

Roman Hindi meaning: Yahaan Shri Shankaracharya dwara rachit Annapurnashtak Stotra poora hota hai; rachayita ka yeh naam samaapan-pankti deti hai. Yeh samaapan pankti koi kramaankit shlok nahin hai.

What is Annapurna Stotram?

Annapurna Stotram (also called Annapurnashtakam) is a Sanskrit hymn to Annapurna, the goddess of food and nourishment worshipped at Kashi, traditionally attributed to Adi Shankaracharya. Each of its ten stanzas ends with the plea “bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī”, “grant me alms, Mother Annapurneshvari”. This page gives the complete text as two early printed collections have it: the ten stanzas, two closing prayers and the colophon.

What this hymn is

The stotra praises Annapurna, the form of Parvati who feeds the world and is worshipped as sovereign of Kashi. Each stanza piles up her names and deeds and ends with the same request for bhiksha: alms, the food given to a renunciant, and by extension her grace. The two short closing prayers ask for alms “for knowledge and dispassion” and call Parvati and Shiva one’s mother and father, Shiva’s devotees one’s kin and the three worlds one’s home.

Source and scope

The text follows the Brihat Stotra Ratnakara printed in 1912 (item 83, pages 180–181), checked verse by verse against the independent 1906 Khemraj Brihat Stotra Ratnakar (pages 204–206); both print the same twelve verses, the same readings and the same colophon. Both print the full refrain only in stanza 1 and abbreviate it afterwards; it is written out in every stanza here, as it is recited. Some modern versions add three further verses before the closing prayers. Those verses are not in either early printing and are not reproduced here.

Attribution and claims

The printed colophon names Shankaracharya as the author, and tradition identifies him as Adi Shankaracharya; the page reports this as the text’s own attribution. Statements about food, prosperity and liberation are the hymn’s devotional praise of the goddess, not promises.

Aids for reciting stotrams and ashtaks

These praise hymns are often recited seated before the deity, with incense and a mala at hand. Here are a few reviewed options.

Browse all pooja essentials

These are Amazon affiliate links. Valkala may earn a commission at no extra cost to you. Read the full affiliate disclosure.